Hormoonsubstitutietherapie in de (peri)menopauze: mijn verhaal, heldere uitleg en zorg op maat
In mijn praktijk ontmoet ik veel vrouwen die zich niet meer herkennen in zichzelf. Ze voelen zich uitgeput, slapen slecht, zijn emotioneler dan vroeger en hebben het gevoel dat hun lichaam hen in de steek laat. Vaak wordt gedacht aan stress of een burn-out, en ook vrouwen zelf twijfelen: “Misschien moet ik gewoon wat meer rust nemen.” Die gedachte herken ik maar al te goed, want dit was ook mijn eigen verhaal.
Toen ik dacht dat het “gewoon” een burn-out was
Zes jaar geleden belandde ik in wat ik toen beschouwde als een burn-out. Ik kreeg te maken met paniekaanvallen en hyperventilatie, voelde me somber en leeg, en had aanhoudende maag- en darmklachten. Mijn lichaam leek voortdurend in een staat van alarm te verkeren. Tegelijk merkte ik dat mijn menstruatiecyclus onregelmatig werd, iets wat ik op dat moment zelf linkte aan de covidvaccinaties. Achteraf bekeken waren er al heel wat signalen, maar niemand — ook ikzelf niet — dacht toen aan de perimenopauze. Ik leek daar simpelweg te jong voor.
Wanneer de puzzelstukjes langzaam samenvielen
In de jaren die volgden, veranderde het patroon van mijn klachten. Opvliegers kwamen steeds vaker voor, net als nachtelijk zweten en ernstige slaapproblemen. Ik kreeg meer last van mijn spieren en gewrichten, mijn huid werd droger en ik voelde me algemeen sneller uitgeput. Het was alsof mijn lichaam niet meer hetzelfde functioneerde, maar ik kon moeilijk benoemen waarom.
Pas toen ik me steeds verder begon bij te scholen rond menopauze en hormonale veranderingen bij vrouwen, vielen de puzzelstukjes één voor één in elkaar. Wat jarenlang had aangevoeld als losse, onverklaarbare klachten, bleek in werkelijkheid één samenhangend verhaal te zijn. Voor mij was dit het duidelijke begin van de perimenopauze. Dat inzicht bracht niet alleen helderheid, maar ook rust en mildheid naar mezelf toe. Mijn lichaam was niet “stuk”; het was aan het veranderen.
Wat er in het lichaam gebeurt tijdens de (peri)menopauze
De perimenopauze is de overgangsperiode vóór de menopauze en kan meerdere jaren duren. In deze fase beginnen de eierstokken steeds minder oestrogeen en progesteron aan te maken, en verlopen die schommelingen vaak grillig. Oestrogeen is echter een hormoon dat veel verder reikt dan alleen de menstruatiecyclus. Het beïnvloedt onder andere de gezondheid van onze botten en spieren, speelt een belangrijke rol in het hart- en vaatstelsel en ondersteunt de hersenen bij stemming, concentratie en stressregulatie. Daarnaast is oestrogeen essentieel voor een goede slaap, een gezonde huid en het welzijn van de bekkenbodem en vaginale weefsels.
Wanneer dit hormoon afneemt, kan dat zich uiten in zowel lichamelijke als mentale klachten. Die klachten worden niet zelden verward met stress, burn-out of depressie, terwijl ze in werkelijkheid hormonaal gestuurd zijn.
De lange termijn gevolgen van de menopauze
Wat mij persoonlijk en professioneel sterk heeft geraakt, is het besef dat de menopauze niet alleen gaat over tijdelijke ongemakken. Een langdurig oestrogeentekort kan ook structurele gevolgen hebben voor het lichaam op langere termijn. Zo neemt het risico op botontkalking toe, wat de kans op breuken verhoogt. Ook de bescherming van het hart en de bloedvaten vermindert, waardoor vrouwen na de menopauze een hoger risico lopen op hart- en vaatziekten. Daarnaast kunnen spier- en gewrichtsklachten chronischer worden, en ontstaan er vaak urogenitale klachten zoals vaginale droogte, pijn bij het vrijen of terugkerende urineproblemen. Slaapproblemen en mentale uitputting kunnen zich opstapelen en zo een blijvende impact hebben op levenskwaliteit.
Net daarom volg ik sterk de visie van onder andere Prof. Dr. Herman Depypere, die benadrukt dat menopauzezorgen niet alleen over symptoombestrijding gaan, maar ook over het beschermen van de gezondheid op lange termijn.
Wat bedoelen we met hormoonsubstitutietherapie (HST)?
Hormoonsubstitutietherapie betekent dat we de hormonen die het lichaam tijdens de (peri)menopauze steeds minder aanmaakt, op een gecontroleerde manier aanvullen. Daarbij is het belangrijk om te weten dat het vandaag meestal gaat over bio-identieke hormonen.
Bio-identieke hormonen hebben dezelfde chemische structuur als de hormonen die je lichaam zelf aanmaakt, zoals oestrogeen en progesteron. Dat betekent dat je lichaam ze herkent en gebruikt op een manier die heel dicht aanleunt bij de natuurlijke werking. Deze hormonen worden meestal toegediend via een pleister, gel of capsule, en soms lokaal, bijvoorbeeld ter hoogte van de vagina.
Dit verschilt wezenlijk van de synthetische hormonen die we kennen uit bijvoorbeeld de anticonceptiepil. De pil bevat geen natuurlijk oestrogeen of progesteron, maar synthetische varianten die vooral bedoeld zijn om de eisprong te onderdrukken. Ze hebben een andere werking, een andere samenstelling en ook een ander doel dan hormonen die gebruikt worden in de menopauze.
Waar de pil het hormonale systeem actief stuurt en onderdrukt, is het doel van hormoonsubstitutietherapie net om het lichaam te ondersteunen en aan te vullen in een fase waarin het zelf minder hormonen aanmaakt. Dat is een fundamenteel verschil.
HST is nooit een standaardoplossing. Het vraagt een persoonlijke benadering waarbij rekening wordt gehouden met klachten, levensfase en medische voorgeschiedenis.
Is hormoonsubstitutietherapie veilig?
De angst rond hormonen is vaak ontstaan doordat hormonale therapieën uit het verleden — en ook anticonceptiehormonen — op één hoop werden gegooid met menopauzezorg. Dat zorgt voor veel verwarring.
De huidige wetenschappelijke inzichten tonen echter aan dat bio-identieke hormonen, zeker wanneer ze via de huid worden toegediend, een gunstig veiligheidsprofiel hebben voor de meeste vrouwen. Ze belasten de lever minder, hebben een andere invloed op de bloedstolling en sluiten nauwer aan bij de natuurlijke hormonale balans van het lichaam.
Dit is ook een belangrijk uitgangspunt in de visie van Prof. Dr. Herman Depypere, die sterk pleit voor correcte informatie en het onderscheid tussen anticonceptiehormonen en menopauzehormonen. Hormoonsubstitutietherapie vandaag is niet te vergelijken met de hormonale behandelingen van vroeger.
Mijn ervaring met hormoonsubstitutietherapie
Na een lange periode van twijfel en afwegen besloot ik onlangs zelf te starten met hormoonsubstitutietherapie. Nu, ongeveer tweeënhalve maand later, merk ik duidelijk verschil. De opvliegers zijn sterk verminderd, het nachtelijk zweten is vrijwel verdwenen en mijn stemming voelt stabieler en lichter. Ik ervaar meer draagkracht in mijn lichaam en voel me opnieuw beter in balans.
HST is voor mij geen mirakeloplossing, maar wel een waardevolle ondersteuning die mijn lichaam helpt om deze overgang met meer zachtheid door te maken.
Een holistische visie bij Femma Luna
Bij Femma Luna combineer ik mijn persoonlijke ervaring met mijn professionele achtergrond. Voor mij vraagt de menopauze een brede, holistische aanpak waarin verschillende vormen van zorg samenkomen. Dat betekent ruimte maken voor een verdiepend menopauzeconsult, aandacht hebben voor het lichaam via kinesitherapie bij spier-, gewrichts- en bekkenbodemklachten, en het zenuwstelsel ondersteunen via relaxatietherapie. Vanuit mijn rol als vroedvrouw kijk ik bovendien levensloopgericht naar vrouwengezondheid, met respect voor elke fase waarin een vrouw zich bevindt.
Hormoonsubstitutietherapie kan binnen die aanpak een belangrijke plaats innemen, maar altijd als onderdeel van een groter geheel dat afgestemd is op de individuele vrouw.
Tot slot
Wat mijn eigen proces mij heeft geleerd, is dat klachten nooit zomaar “tussen de oren” zitten. Ze zijn signalen van een lichaam dat om aandacht vraagt. De menopauze is geen eindpunt, maar een overgang die zorg en begrip verdient.
Herken je jezelf in mijn verhaal of voel je dat je vragen hebt rond de (peri)menopauze of hormoonsubstitutietherapie? Dan ben je van harte welkom bij Femma Luna. Samen bekijken we wat jouw lichaam nodig heeft, vandaag en op lange termijn.
Femma Luna – zorg voor vrouwen, in elke levensfase
Reactie plaatsen
Reacties